Công văn 5082/BTC-CST ngày 22/04/2026 của Bộ tài chính Doanh nghiệp cần lưu ý gì về điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt?

Ngày 22/4/2026, Bộ Tài chính ban hành Công văn số 5082/BTC-CST về quy định điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt. Công văn này được ban hành để trả lời kiến nghị của Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang liên quan đến việc áp dụng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt khi xác định chi phí được trừ của doanh nghiệp.

Về bản chất, Công văn 5082/BTC-CST không đặt ra một quy định hoàn toàn mới, mà làm rõ quan điểm của Bộ Tài chính đối với quy định về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt trong pháp luật thuế, đặc biệt là thuế thu nhập doanh nghiệp.

Bối cảnh ban hành Công văn 5082/BTC-CST

Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã đẩy mạnh chủ trương thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế. Chủ trương này gắn với các mục tiêu như minh bạch hóa giao dịch, thúc đẩy chuyển đổi số, tiết kiệm chi phí xã hội, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý thuế, phòng chống thất thu thuế, rửa tiền và các hành vi vi phạm pháp luật.

Theo Bộ Tài chính, quy định về điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt trong pháp luật thuế cần được nhìn nhận trong tổng thể chủ trương chung này. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt chứng từ kế toán, mà còn là một công cụ nhằm tăng tính minh bạch của dòng tiền trong hoạt động kinh doanh.

Do đó, việc yêu cầu doanh nghiệp có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với một số khoản chi nhất định không nhằm hạn chế quyền chi tiêu của doanh nghiệp, mà nhằm xác định khoản chi đó có đủ điều kiện được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp hay không.

Nội dung cốt lõi của công văn khoản chi từ 5 triệu đồng phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt

Điểm quan trọng nhất tại Công văn 5082/BTC-CST là việc Bộ Tài chính khẳng định quy định mới về ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt.

Trước đây, theo quy định cũ, đối với khoản chi mua hàng hóa, dịch vụ từng lần có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì khoản chi đó mới được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.

Tuy nhiên, theo quy định mới được Bộ Tài chính viện dẫn trong Công văn, ngưỡng này đã được điều chỉnh xuống còn 5 triệu đồng. Theo đó, các khoản chi mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được tính vào chi phí được trừ.

Nói cách khác, doanh nghiệp vẫn có thể thanh toán bằng tiền mặt trong thực tế, nhưng nếu khoản chi từng lần từ 5 triệu đồng trở lên mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro khi quyết toán thuế do khoản chi này không đáp ứng điều kiện để được trừ.

Bộ Tài chính cho rằng, quy định này không phải là quy định cấm thanh toán bằng tiền mặt

Một điểm cần hiểu đúng là Công văn 5082/BTC-CST không khẳng định doanh nghiệp bị cấm thanh toán bằng tiền mặt đối với mọi giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên.

Nếu doanh nghiệp thanh toán bằng tiền mặt cho khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên, khoản chi đó có thể không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, trừ trường hợp đặc thù được pháp luật cho phép.

Như vậy, quy định này không điều chỉnh trực tiếp việc doanh nghiệp có được trả tiền mặt hay không, mà điều chỉnh điều kiện để khoản chi được chấp nhận về mặt thuế.

Đây là điểm rất quan trọng đối với bộ phận kế toán, tài chính và quản trị nội bộ của doanh nghiệp. Nếu hiểu sai, doanh nghiệp có thể tiếp tục duy trì thói quen chi tiền mặt cho các khoản chi lớn, dẫn đến rủi ro bị loại chi phí khi thanh tra, kiểm tra hoặc quyết toán thuế.

Khoản chi dưới 5 triệu đồng thanh toán bằng tiền mặt vẫn có thể được trừ

Công văn cũng làm rõ rằng đối với các khoản thanh toán từng lần có giá trị dưới 5 triệu đồng, doanh nghiệp vẫn có thể thanh toán bằng tiền mặt.

Tuy nhiên, để được tính vào chi phí được trừ, khoản chi vẫn phải đáp ứng các điều kiện chung, bao gồm: khoản chi thực tế phát sinh, liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định.

Do đó, không nên hiểu rằng mọi khoản chi bằng tiền mặt đều không được trừ. Vấn đề cần lưu ý là ngưỡng 5 triệu đồng và hồ sơ chứng từ đi kèm.

Áp dụng với tiền lương, tiền công: Bộ Tài chính nhấn mạnh doanh nghiệp cần phân biệt giữa pháp luật lao động và pháp luật thuế

Một nội dung đáng chú ý trong Công văn 5082/BTC-CST là vấn đề chi trả tiền lương, tiền công cho người lao động.

Bộ Tài chính cho rằng quy định về điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt là quy định của pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp, không phải quy định điều chỉnh trực tiếp quan hệ lao động.

Điều này có nghĩa là pháp luật lao động vẫn điều chỉnh các vấn đề như hình thức trả lương, kỳ hạn trả lương, thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động. Tuy nhiên, nếu xét dưới góc độ thuế thu nhập doanh nghiệp, khoản chi tiền lương, tiền công muốn được tính vào chi phí được trừ thì phải đáp ứng điều kiện của pháp luật thuế.

Theo đó, nếu khoản thanh toán tiền lương, tiền công từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để đảm bảo điều kiện chi phí được trừ.

Đây là nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý, nhất là các doanh nghiệp vẫn đang có thói quen chi trả lương, phụ cấp, công tác phí hoặc các khoản chi cho người lao động bằng tiền mặt.

Doanh nghiệp cần làm gì sau Công văn 5082/BTC-CST?

Từ nội dung của Công văn 5082/BTC-CST, doanh nghiệp nên rà soát và điều chỉnh lại quy trình thanh toán nội bộ theo hướng chặt chẽ hơn.

Trước hết, doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ các khoản chi thường xuyên có giá trị từ 5 triệu đồng/lần trở lên, bao gồm chi phí mua hàng hóa, dịch vụ, chi phí thuê ngoài, chi phí công tác, chi phí chi trả cho người lao động và các khoản thanh toán khác.

Tiếp theo, doanh nghiệp nên ưu tiên thực hiện thanh toán qua ngân hàng hoặc các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt hợp pháp để bảo đảm điều kiện chứng từ khi hạch toán chi phí.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần cập nhật lại quy chế tài chính, quy chế chi tiêu nội bộ, quy trình tạm ứng – hoàn ứng, quy trình thanh toán với nhà cung cấp và quy trình chi trả cho người lao động. Các quy định nội bộ nên thể hiện rõ nguyên tắc: đối với khoản chi từ 5 triệu đồng/lần trở lên, doanh nghiệp phải thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Ngoài ra, bộ phận kế toán cần lưu trữ đầy đủ hồ sơ chứng minh khoản chi, bao gồm hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán, bảng kê, quyết định phê duyệt, biên bản nghiệm thu hoặc các tài liệu liên quan khác tùy từng loại giao dịch.